ديلم- بوشهر- ديار من

سیمای مقاومت بندر دیلم

        اگر چه دوره ی صفویه دوره ی بلوغ و رشد بندر دیلم بوده است . ولی این بندر در دوره زندیه نیز از بنادر پر آ وازه و تجاری خلیج فارس بوده است. رونق تجاری بندر دیلم باعث شد در دوره زند ، میر مهنا بندر ریگی و در دوره قاجار شیخ عبدالرسول آل مذکور چشم طمع بدان بدوزند .  در سال 1245 ه. ق/1829 م شیخ عبدارسول آل مذکور حاکم بوشهر طی پیامی به بالیوز انگلستان پیشنهاد لشکر کشی به بندر دیلم را مطرح کرده است . او در این گزارش نوشته است :

(( از شما پنهان نیست که چند سالی است که بندر دیلم علیه من دست به شورش زده  و حتی خراج عقب افتاده هم نپرداخته است )) (چالش قدرت... ، ترجمه حسن زنگنه، ص217)

یکی دیگر از صحنه های مقاومت  مردم و روحانیون دیلم و لیراوی مربوط به اواخر دوره قاجار می باشد . به هنگامی که کاروانی تجاری منسوب به انگلیسی ها که به عنوان نفت سفید قصد حمل مشروبات الکلی را از طریق دیلم به بهبهان داشته با هوشیاری آخوند ملا یوسف ( خدامی ) و همکاری تفنگچیان لیراوی(روستا های بنه احمد و شیخ زنگی) معدوم شده است .

به ظاهر بالیوز انگلیس با کشتی پرسپولیس  و به منظور برخورد با این روحانی راهی دیلم شده ولی پس از اطلاع  از آمادگی تفنگچیان لیراوی و حمایت مردم  دیلم از این روحانی دلیر ، با سرافکندگی از دیلم به بوشهر عودت کرده است .

               مردم دیلم در جریان مشروطه دو (( انجمن سری دیلم )) و ((انجمن اخوت دیلم )) به ریاست محمد حسن بهبهانی( خلیجی )

را تشکیل دادند . یکی دیگر از جلوه های  به یاد ماندنی و خونین ، مقاومت یکی از زنان پرهیز کار دیلمی به نام خیری کاظمی فرزند رضا است که در برابر  ((کشف حجاب ))سال 1314خ  به شهادت رسید .

در اردیبهشت 1321 نیز گروهی از اشرار به سر دستگی شخصی به نام (( کبوتر فارسی )) به امنیه و شهربانی بندر دیلم  یورش آوردند . آنها اگر چه پس از شکستن درب امنیه

آن را خلع سلاح کردند ولی در هنگام حمله به شهربانی با مقاومت پاسبانها روبرو شدند . عمده این پاسبانها اهل بندر دیلم بودند مانند سردار قنواتی ،احمد قنواتی، نجات نیکرو ، (؟) بلوچ و دو  تن از پاسبانان دیلمی که نگذاشتند شهربانی سقوط کنند ولی در این گیر و دار به شهادت رسیدند : محمد صحت پور و نجف جسمی می باشند .

روحانیون دیلم :

روحانیون دیلم نیز همواره در بیداری  و آگاهی  مردم حضوری روشن در صحنه های مذهبی، سیاسی  و اجتماعی داشته اند . یکی از قدیمی ترین روحانیون دیلم که او و خانواده اش همواره در کنار مردم دیلم بوده اند شیخ سلیمان بهبها نی است . این روحانی را در استاد 1294 ه ق می بینیم . پس از او پسرش آیتا لله شیخ حسین سلیمانی منبع خیر و برکات بود .

       استاندار استان هفتم در 22/09/1330 این گزارش را از فعالیت های این روحانی به وزارت کشور ارسال کرده است :  (( کلیه کسبه و پیشه وران [ بندر دیلم ] به پیروی از منو یات  حضرت آیت الله کاشانی  و پشتیبانی از دولت جناب آقای مصدق از صبح دیروز تا عصر تعطیل عمومی نموده و با ابراز احساسات زاید وصفی در میدان عمومی مجتمع ، آیت الله حاج حسین سلیمانی  بیانات مفصلی در این خصوص ایراد نمودند و عصر با کمال آرامش عمو ماً شدند .)) 

       پس از ایشان فرزندش آیت الله شیخ عبدالوهاب شریعت در دهه های 30و 40 ادامه دهنده ه ی راه پدر و یاور مردم دیلم و لیراوی در مطا لبه حقوق اجتماعی آنها بود .

     یکی دیگر از فرزندان مبارز آیت ا... سلیمانی پسرش عبدالنبی سلیمانی بود که در سال 1354 از عراق به بندر دیلم مها جرت کرد ، او سال 1357 خورشیدی در برپایی راه پیمایی ها در بندر دیلم نقش مهمی ایفاء می کرد ، و در هنگامی که از طرف نیروهای رژیم پهلوی مورد تعقیب قرار گرفت با همکاری سید نبی فاطمی  از راه هندیجان به اهواز رهسپار شد .(راوی : عبدالنبی ابراهیمی)

     پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، به هنگام آغاز جنگ تحمیلی مردم دیلم در اولین روزهای جنگ به جبهه های نبرد  حق علیه باطل اعزام شدند . کاروانهای رزمندگان هر هفته  و هر ماه  از این شهر راهی جبهه می شوند . 72 شهید و تعداد بسیاری جانباز و آزاده را مردم  دیلم  و لیراوی در راه پاسداری  از دین اسلام و کشور ایران تقدیم کردند .