گره گشو
همچنین پاس می داریم آیین سنتی گره گشو در استان بوشهر و به ویژه شمال استان و بخصوص شهر ستان دیلم و امید آنکه با عنایت به قابلیت و زیبایی این آیین شاهد معرفی این ایین به همه هموطنان باشیم
دکتر سید جعفر حمیدی، پژوهشگر و استاد دانشگاه در این خصوص به مهر گفت: در ماه مبارک رمضان هنگام سحر براى بیدار کردن مردم دو نفر در حالى که یکى چراغ فانوسى به دست دارد و دیگرى دمامى را به دوش مى کشد به در یک به یک خانه ها مى روند. آن ها سه بار چوب را بر دمام مى کوبند تا مردم با شنیدن صداى آن از خواب بیدار و براى خوردن سحرى آماده شوند. این دو نفر هنگام کوبیدن طبل این شعر را مى خوانند:
خداوندا تو ستارى/ همه خوابند تو بیدارى به حق لااله الا الله/ همه عالم نگه دارى
در میان مردم استان بوشهر، مردم بوشهر، دشتی و بندر دیلم آداب مفصل ترى را مورد توجه قرار مى دهند. از مهمترین آیین هاى سنتى مردم این مناطق در شب هاى این ماه مبارک «سحرى»، «عزادارى»، «اطعام فقرا»، و پختن «غذاهاى سنتى» است.
روزه داران هر شب با شرکت در مجالس معنوى دعاى افتتاح، قرآن و سخنرانى روحانیان، نمادى با شکوه و حالتى عرفانى به این مجالس مى بخشند.
در بند دیلم مداحان در مساجد و حسینیه ها نیز هنگام سحر و قبل از اذان صبح از طریق بلندگو، نواى رساى «آبى بنوش» که از نیاکان آنان به جاى مانده، نزدیک شدن به اذان صبح را به گوش روزه داران مى رسانند.
این مداحان ۱۵ دقیقه قبل از اذان صبح با سردادن «آبى بنوش و لعنت حق بریزید کن»، «جانم فداى مرقد شاه شهید کن»، «آبى بنوش و تشنه لبنان را بیاد کن»، «لعنت بر شمر و خولى و ابن زیاد کن» نزدیک شدن اذان صبح را به روزه داران یادآورى مى کنند تا بتوانند با روحیه با نشاط در هنگام سحر به راز و نیاز و خوردن سحرى بپردازند.
مردم بندر ریگ در شمال استان هم در شب شهادت حضرت امیر مومنان على (ع) با برگزارى آیین سنج، دمام و سینه زنى سنتى، ارادت خالصانه خود را به نسبت به ائمه اطهار (ع) ابزار مى دارند.
آیین شبانه «گره گشو» نیز یکى دیگر از سنت هاى به جاى مانده گذشتگان این بندر است که در شب ۱۵ ماه مبارک رمضان در میان اهالى مرسوم است.
این مراسم هرچند دیگر در مرکز استان به فراموش یسپرده شده اما رگه هایی از آن را می توان در برخی شهرستان های بوشهر دید.
در این شب مقدس که مصادف با میلاد باسعادت حضرت امام حسن مجتبى (ع) است دسته هاى مختلف که عمده آنان از بچه هاى فقیر تشکیل مى شود با در دست داشتن کیسه و سردادن جملاتى نظیر «گره گشو سرت بشور، با آرد شو» اهالى را از آمدن خود به منازل خبر مى دهند. مردم نیز باریختن برنج، گندم، شکلات و تنقلات دیگر در کیسه هایشان با هدف گشوده شدن مشکلات از آنان پذیرایى مى کنند.
عکس مربوط به آیین گره گشو در شمال استان بوشهر است و برداشت آزادی از وبلاگی در استان است
|
یکی از سنن قدیمی شهر دیلم ، مراسم « گره گشا » نام دارد ، این مراسم پر سابقه و کهن در شب 15 رمضان ، میلادحضرت امام حسن مجتبی (ع)، برگزار می شود، بدین ترتیب که چند روز قبل از شب 15 ، خانواده ها به تهیه و آماده سازی ، آجیل مخصوص و تنقلات اقدام می کنند از جمله گندم ، نخود ، باقلای لپه و دیگر حبوبات را بو می دهند و با نقل و شکلات و سایر شیرینی جات مخلوط می کنند ، که امروزه همه ی این چیزها به صورت آماده خرید می شود . از سوی دیگر مادر ، برای بچه ها کیسه هایی از پارچه های رنگارنگ می دوزند که نخی به آن متصل است و بچه ها آنها را به گردن می اندازند و با نشاط و شادمانی پس از افطار ، به صورت گروهی در کوچه ها حرکت می کنند ، آنها به در خانه ها می روند و با خواندن اشعاری ویژه ، از آنان ، آجیل « گره گشو » در خواست می کنند ، بچه ها هماهنگ باهم چنین می خوانند : و یکی از اعضای خانواده ، که ظرف پر از آجیل را در دست دارد یک مشت از آن آجیل در کیسه آنها می ریزد ، و بچه ها خوشحال و خندان روانه می شوند و اگر خانواده ای بنا به دلیلی آجیل مخصوص تهیه نکرده و بچه ها از آنها بهره ای نمی برند ، باهم چنین می خوانند : یعنی خانه ی گدا خیرش را به ما نداد. مراسم گره گشو که در داخله ی کشور معمول نیست و فقط در بعضی از شهرهای استان بوشهر برگزار می شود ، ظاهرا در کشور های حاشیه خلیج فارس مثل بحرین و کویت هم اجرا می شود ، وجه تسمیه ی این مراسم به « گره گشو » یعنی باز شدن گره ، شاید به دلیل رسیدن ماه رمضان به نیمه یعنی پانزدهمین روز باشد که از آن به بعد تعداد روزها رو به کاهش می گذارد و در حقیقت گره از کار روزه داران باز می شود . شاید هم به دلیل به دنیا آمدن اولین فرزند عزیز ، در خانواده حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) باشد که با قدوم مبارک او گره از زندگی آنها گشوده می شود . به هر حال این مراسم قدیمی که ریشه در فرهنگ منطقه ما دارد ، مراسم جالب و زیبایی است و جا دارد ، که به عنوان یک سنت اجتماعی حفظ شود . |
