ديلم- بوشهر- ديار من

 اين  موضوع كه بين دينداري و تقيد به معنويت و ارزشهاي الهي و انساني  با ارتكاب به اعمال ناپسند و تن دادن به ناهنجاريها رابطه معكوسي وجود دارد مورد اذعان  همه صاحبنظران مي باشد و به يك معنا  قدرت بازدارندگي  پايبندي به ارزشهاي ديني  در برابر ناهنجاريهاي اخلاقي و اجتماعي به عنوان يك  موضوع  پذيرفته شده در علوم رفتاري است.دراین راستا جامعه‌شناسان وآسیب شناسان اجتماعی بر این باورند كه تاكید مردم بر پایبندی به اخلاقیات و پیوند با جلوه‌هایی ازمعنویت در ماه رمضان منجر به  كاهش چشمگير انواع ناهنجاری‌های اجتماعی می‌شود.

 از يك منظر  علت كاهش وقوع انواع بزهكاري در اين ماه  را در افزايش ضريب تحمل افراد اعم از روزه دار و  يا غير روزه دار و صيقل خوردن روح انساني در اين مدت  عنوان كرده اند.

به طور معمول با روزه داری می‌توان صفات رذیله را كه منجر به مكدرشدن روح انسان می‌شود كنار گذاشت و روح و روان خود را پاك كرد  و از اين رهگذر در ماه مبارك رمضان میزان سرزنش‌ها و نیش زبان‌های افراد به یكدیگر هم كاهش می‌یابد.

براي نفي اين مطلب كه كاهش ناهنجاريها در ماه رمضان تنها يك ادعاست ادله هاي زيادي قابل طرح است،همبستگی میان مسلمانان و میل رو به‌تزاید آنان برای شركت در مراسم و مناسك جمعی همچون نمازهای جماعت ، منجر به تقویت روحیه گروهی و افزایش پیوندهای عاطفی میان مسلمانان می‌شود واین پیوندها خود عاملی برای كاهش جرایم است.

به اعتقاد نگارنده كارهایی مانند رسیدگی به ایتام و نیازمندان، مراسم گلریزان و فراهم كردن شرایط آزادی زندانیانی كه به دلایل شرایط موجود اقتصادی یا بر اثر حادثه‌ای ناگوار به زندان افتاده‌اند، از مزایای ماه رمضان است كه بركات آن ماندگار است  زيرا دستگیری از نیازمندان و ایتام و مهیاكردن شرایط زندگی بهتر برای آنان، باعث می‌شود این افراد ازانواع آسیب‌های اجتماعی كه سرمنشاء آن فقر است، مصون بمانند.

دادستان كل كشور با تاكيد بر كاستن از ميزان  جرائم در اين ماه از كاهش 40 درصدي امار جرايم در ماه رمضان خبر داده  و از اين ماه به عنوان اردوي سي روزه اموزشي براي شركت در صحنه مسابقه 11 ماهه  ياد مي كند.

تحقيقات علمي نشان مي دهد كه فريضه عبادي روزه در كنار جنبه هاي مثبت روحي و معنوي آن، آثار و كاركردهاي اجتماعي زيادي نيز دارد.
 يك جامعه شناس ، در همين زمينه مي گويد: براساس آمارهاي پژوهشگران، روزه آثار اجتماعي آشكار و پنهان زيادي دارد. اولين تأثير اجتماعي روزه، بازسازي روابط افراد جامعه و كاهش آسيبها و انحرافهاي اجتماعي است.
 دكتر مهاجري مي افزايد: براساس يافته هاي پژوهشي و همچنين آخرين گزارشهاي نيروي انتظامي، در ماه مبارك رمضان به دليل روزه دار بودن افراد جامعه انحرافهاي اجتماعي مانند سرقت، قتل و... كاهش يافته و فضاي جامعه بسيار مطبوع تر مي شود.
عضو هيأت علمي دانشگاه تهران اظهار مي دارد: رمضان فرصت مناسبي است كه از سويي گروههاي مختلف اجتماعي را به هم نزديك كرده و به انسجام اجتماعي مي رساند و از سوي ديگر همفكري و انسجام اجتماعي را در سازمانهاي ديني از قبيل مساجد افزايش مي دهد.
.
دكتر مهاجري مي افزايد: تأثير اجتماعي ديگر رمضان، تقويت و بالندگي هنجارها و ارزشهاي اجتماعي است، به طوري كه در بهار رمضان بسياري از هنجارهاي ديني مطلوب كه به فراموشي سپرده شده بود، آرام آرام شادابي مي يابد و رويش دوباره پيدا مي كنند.

وي از ضرورت تعميم  كاركردهاي مثبت اين ماه به ساير ماهها  و چالش هاي فراروي اين مهم  سخن گفته است.، اثر گذاري جايگاه متوليان امور فرهنگي جامعه در اين زمينه  و عدم  حضور بسياري از افراد فرهيخته در عرصه فرهنگي كشور و  جايگزيني صورت گرايي بجاي محتواگرايي  از موضوعاتي است كه  در اين مورد از سوي  اين جامعه شناس عنوان مي شود.

 گروهي از جامعه شناسان روزه  را پلي به سوي تجربه مشترك ديني در افراد جامعه  تلقي مي كنند و تجربه ديني را   اساس دينداري و نه تنها زمينه ساز تغيير نگرش در فرد ، بلكه  موثر در بهبود روابط اجتماعي او نيز  مي دانند.

يك جامعه شناس و استاد دانشگاه امام حسين(ع) نيز با بيان اينكه روزه داري نوعي از رفتار مبتني بر مجموعه اي از نگرشهاست كه ريشه در يك نظام ارزشي و هنجاري خاص دارد، مي گويد: فرد روزه دار به عنوان يك انسان مذهبي خود را مقيد به رعايت بيشتر و بهتر هنجارهاي مذهبي و اجتماعي مي داند كه اين هنجارها نتيجه كنشهاي اجتماعي شخص روزه دار است.
دكتر عباس اسلامي، اضافه مي كند: كنشهاي اجتماعي را مي توان به دو گروه پيوسته و گسسته تقسيم كرد. كنشهاي گسسته رفتارهايي مانند ستيزه جويي، رقابت و.. را دربر مي گيرند و كنشهاي پيوسته شامل رفتارهاي پسنديده اي مانند تعاون، همدلي و همراهي هستند.
وي مي افزايد: با روزه داري معمولاً كنشهاي پيوسته اجتماعي توسعه مي يابد، زيرا روزه داري مبتني بر مجموعه اي از نگرشها، كنشها، ارزشها و هنجارهاست كه اگر فرد براساس اين نگرشها و كنشها رفتار خود را تنظيم و كنشهاي پيوسته را انجام دهد، معمولاً زمينه براي بروز كنشهاي گسسته بعدي كاهش مي يابد. به عنوان مثال، وقتي فردي از اعمال ناهنجار اخلاقي مانند دروغ و غيبت خودداري كند، زمينه براي بسياري از اعمال ناهنجار بعدي او مسدود مي شود و مجموعه اين كنشهاي پيوسته فضاي كلي اجتماع را تلطيف مي كند و تحت تأثير اين فضا در ماه مبارك رمضان فضاي اجتماع سالم تر مي شود و كنشهاي فردي بيشتر به سوي هنجارهاي مطلوب گرايش مي يابند. بنابراين، شاهد كاهش انواع آسيبها و رفتارهاي ناهنجار اخلاقي هستيم.
اين جامعه شناس روزه را عامل انسجام و همبستگي اجتماعي مي داند؛ زيرا از يك سو باعث ايجاد همدلي و مشاركت بين افراد جامعه و از سوي ديگر باعث افزايش انسجام اجتماعي مي شود. چون همه با پرداختن به يك ارزش واحد، اعمالي يكسان را به جا مي آورند كه در نهايت موجب نوعي همدلي و همگرايي اجتماعي مي شود.
یكی دیگر از مزایای ماه مبارك رمضان تقویت بنیان و نهاد خانواده از طریق همزیستی بر سر سفره های افطار و سحری است تا جایی كه اگر پیش از ماه مبارك رمضان خانواده های شاغل و درگیر كارهای روز مره فرصت می یابند تنها یك وعده غذایی آن هم به صورت نامنظم كنار یكدیگر باشند اما در ماه رمضان هر كس از اعضای خانواده در هر كجا كه شاغل است تلاش می كند خود را به هنگام افطار سر سفره حاضر كند و همین وضعیت در هنگام سحری نیز تكرار می شود.

نهاد خانواده زمانی مستحكم و بنیان های آن تقویت می شود كه اعضای خانواده فرصت بیشتری برای همدلی، همفكری، هم اندیشی و هم صحبتی با یكدیگر داشته باشند.
ماه مبارك رمضان این امكان را برای خانواده ها فراهم می آورد كه بیشتر با هم باشند و از همین رهگذر است كه امكان حركت های تكروی  كه اغلب از دل آن جرم می خیزد، به حداقل می رسد.

 روزه در تمام ادیان به معنای پرهیز و ترك آمده است و مردم تمامی ادیان با این عبادت به خداشناسی، تزكیه نفس، تعدیل اراده در امور دنیوی، رعایت اصول اخلاقی، بهداشتی و اجتماعی دعوت می شوند و این مهم تنها و تنها از طریق كانون خانواده محكم و محكم تر می شود

مسئولان، كارشناسان و مدیران باید از جنبه اجتماعی كنكاش كنند كه چه عاملی، چه شیوه ای و چه نفس مسیحایی باعث و بانی آن شده است كه در این ماه خطاها كم، لغزش ها اندك، جرم ها رو به افول، آسیب ها در سراشیبی سقوط و مهربانی ها، عطوفت ها، نوعدوستی ها، دگرخواهی ها، احسان و نیكوكاری روند تصاعدی طی می كند، اگر چرایی آن بررسی و تحلیل شود و این شیوه در گفتار و رفتار همه آدمیان دامنه آن از ماه مبارك رمضان فراتر رفته و در سایر ماه ها ساری و جاری شود روند ارتكاب جرایم، انحرافات، خودخواهی ها، و زیاده خواهی ها سیر نزولی خواهد یافت.ماه رمضان را از جنبه فردی الگویی برای سایر ماه ها قرار دهیم و عطوفت را میهمان درون خانه های خود نگهداریم و از جنبه اجتماعی نیز مدیران، كارگزاران، مسئولان و تصمیم سازان و تصمیم گیران جامعه با تأسی از این ماه خود رفتارها را به گونه ای شكل دهند تا الگوهای اخلاقی جامعه باشند و جامعه نیز با تأسی از همین روش راه فلاح و رستگاری بپیماید.

 بي شك گام نهادن در اين مسير بستر مناسبي را براي كاستن از آسيبهاي اجتماعي فراهم مي كند كه روند رو به تزايد آن براي همه  نگران كننده است و تبعات منفي آن مي تواند دامنگير بخش زيادي از جامعه شود.