عليرضا خليفه زاده چهارشنبه در گفت و گو با ستاد خبري کنگره شهيد رييسعلي دلواري و نقش روحانيت، زنان و جوانان در مبارزه با استعمار افزود: رييسعلي دلواري به عنوان يک چهره برجسته در تحولات مشروطه خواهي در جنوب، در کنار بزرگان ديني چون آيت الله مجتهد اهرمي در مبارزه با استعمار حضوري پررنگ و تاثيرگذار داشته است.
وي اظهار داشت: در بين سالهاي 1285 تا 1288چندين انجمن مشروطه خواه در بنادر و شهرهاي جنوبي از جمله بندربوشهر، بندرلنگه، بندرعباس، بندر ديلم و شهر برازجان به وجود آمد که انديشه هاي اين انجمن ها از طريق روزنامه ها، نامه ها و شب نامه ها به ديگر مناطق جنوبي نيز رسيد.
خليفه زاده بيان کرد: از اين رو و به هنگام تحولاتي که پس از اختناق استبداد محمدعلي شاه قاجار با به توپ بستن مجلس اول حاکم مي شود، آيت الله مجتهد اهرمي و ميرزاعلي کازوني در اولين اقدام براي تصرف دواير دولتي از رييسعلي دلواري براي تشکيل بازوي نظامي قيام آنان عليه استبداد دعوت مي کنند.
وي ادامه داد: اين امر نشان مي دهد پيش از قيام دليران تنگستان عيله استعمار، رييسعلي در انجام فعاليت هاي سياسي خود با روحانيت ارتباطي نزديک داشته است و براساس اسناد موجود رييسعلي در اين دوره پيش از ديگر حکام و خوانين محلي به حمايت از قيام آيت الله مجتهد اهرمي مي پردازد.
خليفه زاده يادآور شد: اگرچه اين قيام در ادامه دچار اختلاف نظر در بين مبارزان شد و برخي از هواداران اين جنبش از آيت الله مجتهد اهرمي جدا شدند، ولي رييسعلي همچون گذشته در کنار وي ايستاد و در برابر تهديدات مخالفان از آيت الله اهرمي حمايت کرد.
اين پژوهشگر محلي با اشاره به شکست قيام آيت الله مجتهد اهرمي توسط احمدخان دريابيگي حاکم وقت بوشهر گفت: به دليل پافشاري رييسعلي دلواري به حمايت از آيت الله اهرمي، دريابيگي در تيرماه 1288به روستاهاي دلوار و انبارک لشکرکشي و آخرين حاميان اهرمي را متفرق کرد.
وي بيان کرد: در منابعي که به تشريح وقايع دوره مشروطه و مبارزه دليران تنگستان با استعمارگران پرداخته اند، به نقش پررنگ و موثر زنان در تشويق و حمايت مالي و معنوي از مردان مبارز اشاره شده است.
کنگره ملي رييسعلي دلواري و نقش روحانيون ، جوانان وبانوان در مبارزه با استعمار 10 و11 ارديبهشت ماه جاري در شهرهاي بوشهر و دلوار برگزار مي شود.
رييسعلي فرزند رييس محمد در سال 1261 شمسي به دنيا آمد. رييسعلي بعد از اين که قواي انگليس بوشهر را به تصرف خود درآوردند، به مقابله با تجاوزگران پرداخت و شکست‏هاي سنگيني بر آنان وارد کرد.
پس از اشغال بوشهر در رمضان سال 1333 قمري ، نيروهاي انگليسي قصد تصرف دلوار را کردند محلي که پيش از آن، چند بار سربازان انگليسي به آنجا يورش برده و هر بار طعم تلخ شکست را چشيده بودند. رييسعلي همراه با ياران خود، عليه اشغالگران وارد نبرد شد و نيروهاي متجاوز را که قريب به پنج هزار نفر بودند، تار و مار کرد. قيام مردم تنگستان بر روي هم هفت سال به طول انجاميد.
رييسعلي دلواري، هنگام مبارزه با دشمنان در دوازدهم شهريور1294 شمسي برابر با 23 شوال 1333 قمري در 33 سالگي، از پشت مورد هدف گلوله يک فرد خائن قرار گرفت و به شهادت رسيد.